Yer
İstanbul Kartalda yapılacak olan Ford Mühendislik Merkezi arazisi İstanbul’un önemli hız yollarından Tem otoyolunun kenarında yer alır. Bu hız yolu tam kenarında uzanan farklı ölçeklerde endüstri yapıları, satış ofisleri ve depolar ile birlikte kendine has (!) bir algı çeşitliliği sunar. Bu anlamda Yapı için seçilen arazi, mevcut Ford deposunun önünde, algıda farklılaşmanın ve görünürlük endişesinin ince, mimari bir çizgide ifade etmek için önemli bir niştir. Mühendislik merkezi verilen program itibarı ile yoğun ofis kullanımı destek fonksiyonlarından ve otomobil tasarım stüdyosundan oluşur.

Tasarımın Konusu
Bu şekliyle esasen yapının varoluş sebebi Design Centre olarak tarif edilebilir. Neticesinde tüm kompleksin varoluş sebebi bu mekandır ve mevcut durumda birçok departmanın bu bölgeye toplanmasını sağlayan işlevde Design Centre dır.
Bu bağlamda Otomobil tasarımı yapılan bir yapı için mimarlık üretmek üzerine düşünülmesi gereken çetin bir problemi tarif eder. Keza otomobil kendi başına estetik ve teknik değerleri olan kendine ait tasarım prensipleri , dinamikleri ile mobil bir makine olarak tarif edilebilir. O halde Otomobil tasarımı yapılan bir yapı nasıl olabilir?

Kavramlar
Bu anlamda mimari tasarım çerçevesini oluşturmadan önce , zamansızlık, makinenin doğası ve geçmişi, otomobilin dinamikleri ve üretilme prensipleri üzerine düşünmek gerekir.
Tasarım ile birlikte zamansız , yalın okunaklı (clean and leen)çizgileri olan, kendini direkt ifade edebilen işlevsel bir yapı talep edilmektedir. O halde zamansız bir yapı nasıl olur ile başlayan ve otomobilin dinamiklerini irdeleyen bir analizi yapılmalıdır mimar. Bu anlamda mimarlık ve tasarım, mühendislik nesnesi olarak otomobili kıyaslayalım…
Zamansız; Zaman prensip olarak teknolojiyi, dolayısıyla malzemeyi ve dokuyu değiştirir. Değişmeyen şey aslında mekanların yada tasarımların insanlarda uyandırdıkları histir. Bazı tasarımlar binlerce yıl aynı şekilde varlıklarını sürdürürler yada bazı yapılar üzerinden yüzlerce yıl geçse de benzer prensiplerle farklı malzeme ve teknolojilerle üretilirler. Zamansız bir yapı, otomobil, yada tasarım nesnesi üretip üretmediğimizin kararını yine zaman verir…
Makine; Makine doğası gereği işleyen parçalardan oluşan bir enerji türünü başka bir enerjiye dönüştüren bir düzenek olarak tarif ediliyor. Bu tanımın ötesinden makine sadece gerektiği kadar parçadan oluşan, üretim prensibi itibarı ile ergonomik ve kompakt olmak zorunda olan bir amaca yönelik düzenektir. Bu bakış ile birlikte aslında buhar makinesinin icadı ve endüstri devrimi ile makine son 300 yıl içerinde insanoğlunun hayatını tamamen değiştiriştir. Mimarlıkta bu değişimden etkilenmiştir. Makinenin işleyiş ve üretim şekli çok farklı yorumlarla mimarlık dünyasına ilham vermiştir.

Otomobil; Otomobil aslında amacı karada hareket olan bir makinedir ve bu anlamda bir makinenin taşıması gereken özellikleri taşır. Amacına uygun ergonomisi ile olabildiğince kompakttır, gereksiz hiçbir parçası yoktur ve kusursuz şekilde çalışması hedeflenir. Bunlara ek olarak otomobil, hareket etmek için tasarlanmıştır. Hareket ile birlikte otomobil zemin ile benzersiz bir ilişki kurar ve bu ilişki ile birlikte gövdesinin aerodinamik özellikleri ön plana çıkar. Mimarlık içinde zemin ilişkisi çok kritik bir ilişkidir, bir yapıya zeminden gerilir ve yapı toprağa oradan bağlanır. Zemin olmaksızın mimarlık olamaz. Yapılar otomobiller gibi hareket etmezler ama buna karşın yapıların içlerinde hareket eden bir hayat vardır.

Tasarım
Tüm benzer ve ayrı noktaları irdeledikten sonra ‘O halde Otomobil tasarımı yapılan bir yapı nasıl olabilir?’ sorusuna daha direkt bir cevap vermek mümkün olabilir.

Bu anlamda bir yapı , yapıdır bir otomobilde otomobil... Ancak doğaları üretim biçimleri kullanım şekilleri düşünüldüğünde birbirlerinden öğrenecekleri şeyler vardır.

Tasarım olabildiğince kompakt, alanı verimli kullanan, içinde insanın olduğu , fazladan parçası olmayan ve makine gibi işlemek üzerine kurgulanmıştır. Zemin ve alt zemin ilişklilerinin ayrışması , otomobil gibi tekil bir defada algılanabilen bir imgesi olması, hareket etmeyen ancak önünde bulunan hız yolunun ve içindeki yatay hareketin cephesinde şekillendirebilecek bir imge kurması tasarımın temel hedefidir.

Yapı bu çerçevede zemin üzerinde 3 kat ve bir alt zemin kattan oluşur. Ana kitle mümkün olduğunca geriye depo yapısına doğru yaslanarak önünde geniş bir yeşil alan oluşturmayı hedefler. Bu yeşil alanın altında yayılan alt zemin kat içerisinde design stüdyo, yemekhane, teknik hacimler ve bazı destek hacimleri yer alır.
Yapıya giriş doğu cephesinden Hasan Basri caddesinden gerçekleşir. Yapı kesitte 2 temel bölgeden oluşur;
1-girişin gerçekleştiği zemin kat ve ilişkili olduğu alt zemin bölümü…
2-ve Girişin üzerine yerleştirilen 3 katlı yekpare yapı algısı ile ofisler , toplantı odaları.

3 katlı ofis düzemi alt katlardan yapısal etkisi ile koparılmış ve giriş bu bölünün altında boşaltılan kattan gerçekleştirilmiştir. Tasarımın var olma nedeni olan design stüdyo girişe doğru itilerek ofis yapısının altında yüzen bir obje olarak tasarlanmıştır. Böylece giriş, zemin kat ve alt zemin kat , onun üzerinde yüzen 3 katlı ofis bloğu ve design stüdyonun kesişimindeki bir mekandan gerçekleşir.

Alt zemin kat olarak adlandırılan bodrum kata açılan avlular ve yarıklarla ışık ve hava ihtiyacı karşılanır. Böylece söz konusu alt zemin kat içerinde ofis birimlerinin çözüldüğü dış mekanla bütünleşen bir düzlem olarak kullanılabilecektir

Zemin kat ,giriş ve ofis alanları için ayrılmıştır. Bu katta yer yer açılan boşluklar alt zemin katın daha çok ışık ve hava almasına olanak sağlar. Bu anlamda zemin kat ve , alt zemin katın tasarım çerçevesinde bir yapı bölgesi olarak düşünüldüğü söylenebilir. Bu ilişki aslında yapı kompleksinin zemin ile kuracağı kopma ilişkisini şekillendirir.

Plan kurgusunda oluşturulan lineer atrium sayesinde yapı ana sirkülasyon alanları ışık alırlar ayrıca tüm çekirdek asansör ıslak hacim, toplantı odaları ve canlı arşivler bu atriuma paralel bir blok olarak yerleştirilmiştir. Böylece temiz bir sirkülasyon ve servis alanı oluşturulurken esnek ve aydınlık ofis çalışma alanları elde etmek mümkün olabilecektir.

  • LokasyonKartal / İstanbul
  • Proje Tipi Yönetim
  • İşveren Ford Otosan
  • Proje Yılı 2012
  • İnşaat Alanı 31500m²
  • Arsa Alanı 38000m²
  • Durumu Davetli yarışma - Fikir Projesi
  • Proje Ekibi: Ömer Selçuk Baz, Mimar
  • Lebriz Atan, Mimar
  • Melek Kılınç, Mimar
  • Ozan Elter, Mimar
  • Ece Özdür, Mimar
  • Ege Battal, Mimar
  • Ayşegül Paşahan, Mimar
  • Gözde Yardımcı, Mimar
  • Danışmanlar: Okan Bal
  • Cemal Omak
  • Animasyon: M. Cihan Poçan
  • Statik Proje: Aycan Balaban
  • Mekanik Proje: Moskay Mühendislik
  • Elektrik Proje: Berrin Yavuz
bahçeden görünüş
eskizler
plan şemaları
planlar
aksonometrik görünüş
giriş
yapı/saçak